Veel wind, weinig vraag: waarom turbines soms stilstaan
Het liefst zien exploitanten van windparken dat hun turbines zo vaak mogelijk draaien. Toch staan ze soms stil, terwijl er wel voldoende wind is. In dit artikel leggen we uit waarom dat gebeurt.
Het elektriciteitsnet moet altijd in balans zijn. Dat betekent dat op elk moment evenveel elektriciteit moet worden opgewekt als er wordt verbruikt. Elektriciteit kan vrijwel niet worden opgeslagen. Als het evenwicht ontbreekt, bijvoorbeeld omdat er te veel elektriciteit wordt geproduceerd, dan ontstaan er direct technische risico’s voor de stabiliteit van het net en de aangesloten installaties. Kleine afwijkingen zijn normaal en worden automatisch gecorrigeerd, maar grotere afwijkingen kunnen apparatuur beschadigen of ervoor zorgen dat centrales en wind- of zonneparken zichzelf uitschakelen om schade te voorkomen.
Verliezen voorkomen, net in balans houden
Wordt er meer elektriciteit opgewekt dan op dat moment nodig is dan zie je dat onmiddellijk terug in de prijs. Bij overvloedig aanbod kunnen de energieprijzen onder nul uitkomen. Producenten moeten bij negatieve energieprijzen betalen om stroom aan het net te leveren. Om financiële verliezen te voorkomen én om het net stabiel te houden, kiezen windparkexploitanten er in zulke uren soms voor om turbines tijdelijk stil te zetten. Dit heet curtailment en is een marktgedreven, economische keuze.
Weinig vraag tijdens feestdagen
Het stilzetten van windturbines gebeurt niet willekeurig, maar vooral op specifieke momenten. Negatieve prijzen doen zich met name voor wanneer veel duurzame opwek samenvalt met een lage vraag: vaak is dat overdag, tussen grofweg 10.00 en 16.00 uur, in het weekend, op feestdagen en tijdens vakantieperiodes. In het voorjaar en de zomer komt dit het vaakst voor, omdat zonnige middagen en winderige dagen dan samenkomen met relatief laag elektriciteitsverbruik. In Nederland waren er recent honderden uren per jaar met negatieve prijzen, en dat aantal neemt toe naarmate meer wind- en zonneparken worden aangesloten.
Systeem in transitie
Curtailment is dus geen teken dat windenergie ‘niet werkt’, maar juist een marktsignaal van een energiesysteem in transitie. Het laat zien dat duurzame opwek snel groeit, terwijl flexibiliteit aan de vraagkant, opslag en netcapaciteit nog onvoldoende zijn om alle goedkope, duurzaam opgewekte stroom direct te benutten. Totdat die flexibiliteit is opgeschaald, blijft het soms verstandiger om turbines tijdelijk stil te zetten dan om stroom te produceren die niemand nodig heeft en die het systeem uit balans brengt.
